انتشار ادیتوریال پژوهشگران مرکز تحقیقات زیست‌فناوری دانشگاه علوم پزشکی تهران درخصوص فاژتراپی شخصی‌سازی‌شده

با افزایش روزافزون مقاومت میکروبی و محدود شدن گزینه‌ های مؤثر درمانی در برابر بسیاری از عفونت‌ های باکتریایی، توجه پژوهشگران و جامعه پزشکی در سال‌ های اخیر بار دیگر به "باکتریوفاژتراپی" به‌عنوان یک رویکرد هدفمند درمانی معطوف شده است.
در این ادیتوریال، نویسندگان ضمن مرور جایگاه تاریخی فاژتراپی و روند بازگشت توجه جهانی به این روش، به ویژگی منحصربه‌ فرد باکتریوفاژها در هدف قرار دادن اختصاصی باکتری‌ ها و امکان استفاده از آن‌ ها علیه پاتوژن‌ های مقاوم به چند دارو پرداخته‌ اند. شواهد حاصل از مطالعات بالینی و گزارش‌ های درمانی نیز نشان می‌ دهد که فاژتراپی می‌ تواند به‌ ویژه برای بیمارانی که با عفونت‌ های مزمن، پیچیده و مقاوم مواجه هستند و گزینه‌ های درمانی محدودی در اختیار دارند، مورد توجه قرار گیرد.
یکی از موضوعات محوری مقاله، "ماهیت شخصی‌ سازی‌ شده فاژتراپی" است. اختصاصیت بالای فاژها، اگرچه امکان هدف‌ گیری دقیق باکتری و کاهش اثر بر میکروبیوتای طبیعی را فراهم می‌ کند، انتخاب فاژ مناسب را به شناسایی دقیق پاتوژن و بررسی حساسیت سویه باکتریایی وابسته می‌ سازد. از این رو، فاژتراپی برخلاف بسیاری از درمان‌ های متداول، نیازمند تصمیم‌ گیری متناسب با ویژگی‌ های بیمار و عامل عفونی است.
نویسندگان همچنین چالش‌ های مهم پیش روی توسعه و کاربرد بالینی فاژتراپی، از جمله "تعیین دوز و رژیم درمانی مناسب، فارماکوکینتیک، تعامل فاژ با سیستم ایمنی، ایجاد مقاومت باکتریایی و الزامات نظارتی و رگولاتوری" را مورد توجه قرار داده‌ اند.
بر اساس این مقاله، موفقیت فاژتراپی در مسیر انتقال از آزمایشگاه به بالین، نیازمند همکاری نزدیک میان متخصصان حوزه‌ های مختلف است. این مسیر از تشخیص میکروبیولوژیک و جداسازی عامل بیماری‌ زا و انتخاب فاژ مناسب آغاز شده و مراحل دیگری همچون ارزیابی ایمنی ژنومی، توسعه فرمولاسیون، کنترل کیفیت و رعایت الزامات تولید را دربرمی‌گیرد. در این میان، همکاری میان پژوهشگران علوم پایه، متخصصان بیوتکنولوژی دارویی، داروسازان و متخصصان بیماری‌های عفونی نقشی اساسی دارد.
همچنین توسعه و سازمان‌ دهی "بانک‌های فاژی حاوی فاژهای به‌ خوبی شناسایی‌ شده و دارای ویژگی‌ های مناسب برای کاربرد بالینی" می‌تواند به تسریع فرایند انتخاب فاژ و کاهش فاصله زمانی میان شناسایی پاتوژن و آغاز درمان کمک کند.
در پایان، نویسندگان تأکید می‌ کنند که آینده فاژتراپی تنها به کشف و توسعه فاژهای جدید محدود نمی‌ شود؛ بلکه ایجاد یک مسیر منسجم میان "پژوهش‌ های آزمایشگاهی، توسعه دارویی، کنترل کیفیت، ملاحظات رگولاتوری و کاربرد بالینی" برای تحقق درمان‌ های شخصی‌ سازی‌ شده ضروری است. تقویت زیرساخت‌ های پژوهشی و بالینی و توسعه همکاری‌ های میان‌ رشته‌ ای می‌ تواند زمینه را برای استفاده گسترده‌ تر از فاژتراپی در مقابله با عفونت‌ های باکتریایی مقاوم فراهم کند.