فراخوان ملی طرح‌های تحول طب ایرانی و صنایع گیاهان دارویی

به گزارش مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری،ستاد توسعه علوم و فناوری‌های گیاهان دارویی و طب سنتی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، با همکاری مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت و مشارکت مجموعه‌های علمی و پژوهشی کشور، از طرح‌های پیشنهادی برای تحول در حوزه‌های طب ایرانی، گیاهان دارویی، داروسازی سنتی و فرآورده‌های طبیعی حمایت می‌کند. مهلت ارسال طرح‌ها از اول آبان تا ۱۵ آذرماه تعیین شده است.

این فراخوان با هدف شناسایی و تقویت ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه کشور، توسعه فناوری و تسهیل تجاری‌سازی دستاوردها در حوزه طب ایرانی و صنایع مرتبط تدوین شده است. این برنامه با مدیریت ستاد توسعه علوم و فناوری‌های گیاهان دارویی و طب سنتی معاونت علمی و همکاری مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت، دانشگاه‌ها، مؤسسه ملی توسعه تحقیقات علوم پزشکی ایران (نیماد)، بنیاد علم ایران، انجمن‌های علمی طب ایرانی، داروسازی سنتی و تاریخ پزشکی و شبکه‌های ملی پژوهش و فناوری مرتبط اجرا می‌شود.

محورهای این فراخوان طیف گسترده‌ای از برنامه‌های ملی و مشترک را در بر می‌گیرد و حوزه‌های آموزش، پژوهش، هوش مصنوعی، همکاری‌های بین‌المللی، توسعه صنایع و داروسازی، سبک زندگی سالم و آموزش عمومی را شامل می‌شود. در این میان، طرح‌های مشترک بین‌ستادی با مشارکت حوزه‌هایی همچون نانوفناوری، زیست‌فناوری، غذا و کشاورزی و هوش مصنوعی، همچنین طرح‌های مشترک چندمرکزی، از اولویت ویژه برخوردارند.

در بخش طرح‌های ملی و مشترک، تدوین سند ملی حکمرانی طب ایرانی و گیاهان دارویی، ایجاد پلتفرم ملی طب ایرانی با عنوان «سرو‌بُن»، شناسایی زیست‌بوم طب ایرانی و گیاهان دارویی کشور، آینده‌پژوهی و شناسایی ظرفیت‌های اقتصادی این حوزه در عرصه ملی و بین‌المللی و استانداردسازی ملی و بین‌المللی طب ایرانی و گیاهان دارویی پیش‌بینی شده است.

همچنین طراحی نشان‌های تجاری و جغرافیایی و توسعه برندهای ملی و بین‌المللی مبتنی بر محصولات منتخب و استاندارد، از دیگر محورهای این فراخوان است. این برنامه محصولاتی همچون زعفران، گل محمدی، گلاب، انار، پسته، زرشک، سیر، موسیر، شیرین‌بیان، سیاه‌دانه، سنجد، خرما، انجیر، عسل ایرانی، زیره سبز و سیاه، کتیرا، سماق، آویشن شیرازی، صمغ‌های ویژه ایرانی، بنه کوهی و دیگر محصولات گیاهی و طبیعی دارای ظرفیت توسعه زنجیره ارزش را در بر می‌گیرد.

توسعه زیرساخت‌های آموزش و پژوهش

در حوزه آموزش، تدوین کتاب مرجع طب ایرانی و راهنماهای بالینی و نسخه‌نویسی، طراحی دوره‌های مهارتی و حرفه‌ای، مستندسازی روش‌های سنتی و بومی قابل پژوهش و آموزش، ایجاد سامانه ثبت تجربه‌های محلی و شناسایی خبرگان و توسعه شبکه ملی آموزش برخط و شبیه‌سازهای آموزشی در فهرست محورهای فراخوان قرار دارند.

در بخش پژوهش نیز ایجاد دبیرخانه و سامانه علم‌پژوهی، راه‌اندازی مجلات علمی انگلیسی‌زبان با نمایه بین‌المللی و توسعه شبکه ملی پژوهش و فناوری طب ایرانی و مکمل مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش‌های بالینی و کارآزمایی‌های بالینی، مطالعات کوهورت، پژوهش‌های سلولی و مولکولی، بیوشیمی، میکروبیولوژی، داکینگ مولکولی، میکروبیوم، مطالعات چنداُمیکی و تحلیل‌های بیوانفورماتیک از جمله زمینه‌های مورد حمایت هستند.

توسعه فناوری و انتقال فناوری‌های داروسازی سنتی، تولید شواهد درباره ایمنی و اثربخشی روش‌های طب تلفیقی و مکمل، راه‌اندازی واحد پژوهش قراردادی (CRO) در حوزه طب ایرانی و داروسازی سنتی، توسعه مدل‌های پیش‌بالینی و ایمنی‌سنجی و انجام پژوهش‌های کیفی و تحلیل متون تاریخی نیز در این بخش پیش‌بینی شده است.

اولویت‌های پژوهشی و کاربرد هوش مصنوعی

فراخوان، موضوعات مرتبط با سلامت و نظام سلامت را نیز در دو دسته اولویت‌بندی کرده است. در دسته نخست، سبک زندگی با تمرکز بر خواب، تغذیه و استرس، بهبود سلامت باروری زنان و مردان، اختلالات متابولیک شامل چاقی، دیابت، فشار خون، چربی خون بالا و کبد چرب و اختلالات گوارشی مانند سوءهاضمه، رفلاکس و یبوست قرار دارند.

در دسته دوم، پیشگیری از بیماری‌های قلبی‌عروقی، مشکلات مفصلی و اسکلتی‌عضلانی، بیماری‌های تنفسی، آلزایمر و ام‌اس، ترک اعتیاد، سلامت عمومی، سالمندی جمعیت، تاب‌آوری و سلامت روان، سلامت اعصاب و سلامت پوست و مو از محورهای پیشنهادی هستند.

توسعه ابزارهای هوش مصنوعی، ایجاد زیرساخت‌های ثبت داده، تشکیل بانک‌های اطلاعاتی و پرونده‌های دیجیتال بیماران، راه‌اندازی سامانه‌های ثبت ملی اطلاعات سلامت بر مبنای طبقه‌بندی بین‌المللی بیماری‌ها (ICD-11) و توسعه راهبری هوش مصنوعی در منطقه نیز از دیگر موضوعات این فراخوان به شمار می‌روند.

گسترش همکاری‌های بین‌المللی و توسعه صنایع دارویی

در بخش بین‌الملل، توسعه دیپلماسی سلامت مبتنی بر طب سنتی با کشورهای عضو بریکس، کشورهای حوزه اقیانوس هند و کشورهای منطقه و همسایه، ایجاد همکاری‌های مشترک بین‌المللی در زمینه تحقیق و توسعه، پژوهش‌های قراردادی، کارآزمایی‌های بالینی و کشف دارو، توسعه برند مشترک بین‌المللی، تولید فراسرزمینی، گردشگری سلامت هوشمند مبتنی بر طب ایرانی و شکل‌دهی قطب‌های منطقه‌ای طب سنتی و مکمل دنبال می‌شود.

در حوزه صنایع و داروسازی نیز طراحی و تدوین خطوط توسعه مشترک دارویی برای فرآورده‌های سنتی، گیاهی و طبیعی، حمایت از کارگاه‌های کوچک تولید فرآورده‌های جالینوسی مطابق ضوابط سازمان غذا و دارو، حمایت از کارخانه‌های نوآوری، فب‌لب‌ها و پایلوت‌پلنت‌های تولید داروهای سنتی و گیاهی و توسعه غذاـداروها و فرآورده‌های نوتراسوتیک پیش‌بینی شده است.

ایجاد پلتفرم ملی نوآوری در تغذیه و فرمولاسیون غذا-داروهای عملگرا، تشکیل کنسرسیوم‌ها و شبکه‌های توزیع و فروش داروهای سنتی، تجاری‌سازی پایان‌نامه‌های محصول‌محور، تشکیل دفاتر انتقال فناوری و پژوهش قراردادی و برگزاری برنامه‌های آموزشی و بازآموزی پزشکان و داروسازان با هدف استفاده از فارماکوپه داروهای سنتی و گیاهی ایران نیز از دیگر محورهای این بخش است.

سبک زندگی سالم و آموزش عمومی

بخش دیگری از فراخوان به توسعه برنامه‌های عمومی برای ارتقای سلامت اختصاص دارد. طراحی پلتفرم‌ها، مؤسسات و مدارس آشپزی طبی و سبک زندگی سالم با رویکرد ملی و بین‌المللی، اجرای پویش ملی سبک زندگی سالم با محوریت کودکان و دانش‌آموزان، توسعه سواد سلامت، برگزاری جشنواره‌ها و المپیادهای دانش‌آموزی، اجرای پویش باروری و نسل سالم و تولید برنامه‌های مشارکتی و تعاملی در رسانه ملی و پلتفرم‌های رسمی از جمله این برنامه‌هاست.

مدیریت فضای مجازی مرتبط با طب ایرانی از طریق تولید محتوای علمی، پاسخ‌گویی به شبهات، آموزش کاربردی و ترویج روش‌های ایمن و مبتنی بر شواهد نیز در شمار محورهای فراخوان قرار دارد.

بر اساس ضوابط اعلام‌شده، ثبت طرح از طریق سامانه خدمت معاونت علمی ریاست جمهوری به آدرس https://khedmat.isti.ir/ یا با ارسال پروپوزال اولیه مطابق درخواست پیشنهاد طرح (RFP) انجام می‌شود. ثبت پیشنهاد به‌تنهایی حقی برای مجری جهت تصویب طرح ایجاد نمی‌کند و طرح‌ها پس از غربالگری اولیه و بررسی انطباق با محورهای فراخوان، برای طی مراحل بعدی ارزیابی ارجاع خواهند شد.

پژوهشگران، اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها، متخصصان و مجموعه‌های فناور می‌توانند از اول آبان تا ۱۵ آذرماه طرح‌های پیشنهادی خود را برای بررسی اولیه ارائه کنند.

سامانه ثبت طرح و دریافت اطلاعات بیشتر: https://pm.behdasht.gov.ir/nrn

شماره تماس جهت کسب اطلاعات بیش‌تر: ۰۲۱۲۲۴۱۴۲۹۱